Kerkelijke framing
Kippen? Het zijn plofkippen! Komen er vluchtelingen naar Nederland? We hebben te maken met een tsunami van vluchtelingen! Wie op zo’n overdreven wijze over een gevoelig thema spreekt, doet dus aan framing. Vrij vertaald betekent dit Engelse begrip iemand er inluizen. Door middel van bepaalde woorden of beelden wil je het standpunt van anderen beïnvloeden. Sterker: in je bijdrage zit een verborgen verhaal met een held, een slachtoffer en een gevaar. Het roept dan ook allerlei meer of minder heftige emoties op. Helaas houdt framing geen halt bij de kerkdeur.
Dat is wel weer duidelijk geworden, zowel tijdens de tweede zittingsweek van onze generale synode als erna. Met een stevige onderbouwing in het meerderheidsrapport en met heldere pre-adviezen voor ogen, wees een duidelijke meerderheid van de afgevaardigden alle bezwaarschriften tegen het eerdere synodebesluit dat vrouwen niet in de ambten mogen dienen af. Daarmee hielden onze kerken vast aan de tot nog toe altijd gevoerde lijn.
Ontvlechting
Met deze uitspraak in gedachten bleek vervolgens dat er onvoldoende draagvlak is voor het voorstel om te komen tot een herindeling van classes, waarbij er in zogeheten interim-classes een legitieme plaats zou zijn voor gemeenten met vrouwelijke ambtsdragers. Dat menigeen daarmee de hoop op een uitweg uit de huidige crisis in rook zag opgaan, is zonder meer heftig. Want van alle genoemde opties op het vorig jaar gehouden convent voor de toekomst van ons kerkverband lijkt daarmee de vierde en laatste optie nog over te blijven: een serieuze poging om een ontvlechting van de kerken te onderzoeken.
Het eerste wat sneuvelt in de oorlog is de waarheid, zo luidt een bekend gezegde dat wordt toegeschreven aan de Griekse schrijver Aischylos. Hij zag in de slag bij Salamis (480 voor Christus) hoe in de strijd de waarheid het moest afleggen tegen de leugen. En gelet op alles wat er nu ter synode en daarna wordt gezegd en geschreven, zouden we ook kunnen zeggen: het eerste wat sneuvelt in een kerkelijk geschil is evenzeer de waarheid. Eerlijke nuchterheid op basis van feiten moet het afleggen tegen allerlei meningen vol gevoelsargumenten en opgeklopte emoties. En zo baant framing zich een weg door de kerken.
Want wat zijn de feiten? Dat alle aangesloten christelijke gereformeerde kerken zich vrijwillig hebben verbonden aan wat we het presbyteriaal-synodaal stelsel zijn gaan noemen: de kerk wordt geregeerd door ambtsdragers die in ambtelijke vergaderingen bijeenkomen. Over sommige zaken beslist de plaatselijke kerkenraad en over andere zaken beslissen de meerdere vergaderingen. Bij deze zaken gaat het met name om zaken die het belijden en de kerkorde raken. Dat geldt dus ook zeker voor de vraag of de Bijbel ruimte biedt voor vrouwelijke ambtsdragers. Niet voor niets is deze vraag juist aan de meerdere vergaderingen voorgelegd door gemeenten die de ambten wilden openstellen voor de vrouwen!
Teleurgesteld
Onze generale synode heeft inmiddels al 27 jaar over deze zaak uitvoerig gesproken. En wat is de afgesproken kerkelijke weg in het presbyteriaal-synodaal stelsel om allerlei wildgroei te voorkomen? Dat wie bezwaar heeft tegen een kerkelijk besluit de weg kan inslaan van revisie. En ook die weg hebben de voorstanders van vrouwelijke ambtsdragers bewandeld. Tot aan deze synode toe. En wat zou dan de eerlijke conclusie zijn nu de revisieverzoeken grondig zijn bestudeerd en de conclusie is getrokken dat er geen gegronde reden is om het besluit te herzien? Je zou denken: je geeft eerlijk aan teleurgesteld te zijn, maar je weet dat er nu twee mogelijkheden zijn: óf je past je eigen beleid aan, óf je hebt zoveel moeite met de uitspraak dat je op zoek gaat naar een alternatief waarbij deze ruimte je wél wordt geboden. Waarbij je beseft dat je al jarenlang de kerkelijke uitspraken hebt genegeerd, waardoor de kerken door jou toedoen en congregationalistisch denken ontwricht en verdeeld zijn, maar dat het nu niet meer vol te houden is in een kerkverband met een presbyteriaal-synodaal karakter.
Maar wat gebeurt er? De gelegenheid om aan het einde van een kerkelijke vergadering door middel van artikel 43 ervoor te zorgen dat de christelijke saamhorigheid van haar leden bewaard blijft, wordt gebruikt om dezelfde vergadering allerlei verwijten te maken. Op social media wordt er badinerend gesproken over de genomen besloten. In een uitzending van de christelijke tv-zender Family7 wordt het beeld opgeroepen van een synode die een middelvinger(!) opsteekt naar reviserende gemeenten. In een christelijke ochtendkrant klinkt de oproep tot een kerkelijke opstand tegen de synode en nog weer anderen willen een handtekeningenactie om de synode zo te dwingen tot andere gedachten te komen. En voor de legitimatie daarvan wordt de toevlucht genomen tot allerlei framing. Is dat niet beschamend?
- W.L. van der Staaij